Yurt dışına refakat edenlerin harcırahı

Devlet memurlarından hastalananların ve yurt içinde tedavisinin mümkün olmadığı hallerde yurt dışına tedavi maksadıyla gönderileceklere refakat edecek memura izin verilmesi ve yol giderleri ve harcırahının hangi kurumca ödeneceğine ilişkin ilgide kayıtlı yazınız incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 209 uncu maddesinde Devlet memurları ve memur dışında kimlerin yurt içinde ve yurt dışında tedavi ettirileceği ile tedavi giderlerinin kurumlarınca ödeneceği düzenlenmiş bulunmaktadır. Mezkur maddenin 2 nci fıkrasında "Sağlık Bakanlığı (Mili Savunma Bakanlığında görevli personel için bu bakanlık) tarafından yetkili kılınan tam teşekküllü hastahanelerin sağlık kurullarınca düzenlenen ve Sağlık Bakanlığınca onaylanan raporlara göre yurt içinde tedavilerinin mümkün olmadığı anlaşılan Devlet memurları tedavi için yurt dışına gönderilirler. Bu memurların yol ve tedavi giderleri kurumlarınca ödenir." hükmü bulunmakta olup, söz konusu hükmün devamında yurt dışında sürekli ve geçici görevli memurların ve bunların yanında bulunan kişilerden hangilerinin yurt dışında tedavilerinin yaptırılacağı belirtilmiştir.

27.7.1973 tarih ve 7/6913 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Tedavi Yardımı ve Cenaze Giderleri Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin ikinci fıkrasında; "Hastanın tedavi edilmek üzere başka bir yere gönderilmesi sırasında yanında bir kimsenin bulundurulmasının zorunlu olduğu hastayı gönderen sağlık kurumu veya kuruluşunun raporunda belirtildiği takdirde, hastaya biri eşlik ettirilir. Eşlik eden kimseye de memurun bağlı olduğu kurumca, Harcırah Kanunu" hükümleri dairesinde yolluk ve gündelik verilir...:" hükmü ve yurt içinde tedavinin mümkün olmaması başlıklı maddesinin son fıkrasında "Bu şekilde yurt dışına gönderilen Devlet memurlarının yol ve tedavi giderleri ile bunların ve aynı usule göre yanlarında refakatçi bulunmasına lüzum görülenlerin, harcırahtan "Harcırah Kanunu" hükümlerine göre hastanın Kurumunca ödenir." hükümleri yer almaktadır.

Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 102 nci maddesi; memurların hizmet yılları itibariyle yıllık izinlerini nasıl ve ne şekilde kullanacaklarım, değişik 104 üncü maddesi; doğum, evlenme ve ölüm gibi hallerde verilecek mazeret izinlerinin süresini ve esaslarını, değişik 108 inci maddesi ise; memurun bakmakla yükümlü olduğu veya memur refakat etmediği takdirde hayatı tehlikeye girecek ana, baba, eş ve çocukları ile kardeşlerinden birinin ağır bir kaza geçirmesi veya önemli bir hastalığa tutulmuş olması hallerinde, bu hallerim raporla belgelendirmeleri şartıyla verilecek aylıksız izinlerle, bazı durumların gerçekleşmesi halinde verilecek aylıksız izinlerin süre ve esaslarını hükme bağlamış olup, refakat halinde memurlara verilecek izin hususu ise mezkur Kanunda düzenlenmemiştir.

6245 sayılı Harcırah Kanununun değişik 20 nci maddesinde ise; "Hastalıkları kabı 18 inci maddenin (c) bendinde yazılı yerlere bir kimse refakatinde gitmesi lüzumu resmi tabip raporuyla tevsik edilenlere refakat edecek aile efradından birisine ve aile efradından refakat edecek bir kimse bulunmadığı takdirde kurumlarınca tefrik olunacak memur veya hizmetliye de bu işin devamı müddetince yevmiye ve yol masrafı verilir." hükmü yer almaktadır.

Bunların dışında, Sayıştay Genel Kurulunun 7.1.1991 tarih ve 4686/1 sayılı Kararında; "6245 sayılı Harcırah Kanununun 20 nci maddesine göre hastalıkları icabı bu Kanunun 18 inci maddesinde yazılı yerlere bir kimse refakatinde gitmesi gerektiği resmi tabip raporuyla tevsik edilenlere, aile efradından refakat edenlerin Devlet memuru olması halinde de hastaya refakatin 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre harcırah ödenmesini gerektirir bir görevlendirme olarak kabulü..." öngörülmüştür.

Söz konusu hükümlerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda yurt dışına tedavi maksadıyla gönderilen Devlet memuruna usulüne uygun olarak alman rapor çerçevesinde refakat edecek olan memur statüsündeki eşinin görevli sayılması ve yol giderleri ve harcırahının hastanın kurumunca ödenmesi gerektiği mütalaa edilmektedir.